Bezpieczna szkoła – zewnętrzne zagrożenia

 

Szkoła powinna być miejscem, w którym uczniowie mogą bezpiecznie uczyć się, rozwijać i budować relacje z innymi. O bezpieczeństwo całej społeczności szkolnej – uczniów, nauczycieli i pracowników – dbają wspólnie szkoła, rodzice, odpowiednie służby oraz sami uczniowie.

Nie wszystkie zagrożenia powstają wewnątrz szkoły. Czasami źródłem niebezpieczeństwa może być sytuacja zewnętrzna, na przykład pojawienie się niebezpiecznej substancji chemicznej lub wtargnięcie osoby stwarzającej bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia. W takich sytuacjach najważniejsze są: zachowanie spokoju, stosowanie się do poleceń osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo oraz szybkie powiadomienie właściwych służb.

 

Najważniejsze jest przygotowanie przed wystąpieniem zagrożenia

Bezpieczeństwo szkoły nie zaczyna się w chwili wystąpienia sytuacji kryzysowej. Dlatego niezwykle istotne znaczenie ma wcześniejsze przygotowanie się i opracowanie odpowiednich wzorców postępowania i zachowań, czyli procedur reagowania kryzysowego.

 

Każda szkoła powinna:

• posiadać aktualne procedury reagowania na różne zagrożenia, uwzględniające  potrzeby osób z niepełnosprawnościami i tych, wymagających dodatkowego wsparcia.
  
  

  Tworząc procedury należy uwzględnić osoby, które poruszają się na wózkach lub mają ograniczoną w inny sposób mobilność, funkcjonują z niepełnosprawnościami wzroku lub słuchu, mają trudności komunikacyjne, czy wymagają stałej opieki lub pomocy.

• określić w swoich procedurach sposób alarmowania pracowników i uczniów o danym zagrożeniu - np. sygnał alarmowy informujący o wtargnięciu niebezpiecznego napastnika powinien różnić się od alarmu na wypadek pożaru, to samo dotyczy określenia wewnętrznego sposobu komunikowania się,  
• ustalić sposób i zasady przeprowadzenia ewakuacji w związku z wystąpieniem danego zagrożenia,
• zapoznać z procedurami nauczycieli, pracowników szkoły i uczniów,
• organizować szkolenia oraz praktyczne ćwiczenia z tych procedur,
  
  

  Ćwiczenia winny być odpowiednio dobrane do wieku uczniów i specyfiki placówki, Ich celem nie jest wywoływanie strachu, lecz wyrobienie prostych, powtarzalnych nawyków.
  

• ustalić zasady kontaktu z rodzicami i opiekunami,
• współpracować w powyższym zakresie z Policją i innymi służbami.

 

 

Każdy pracownik szkoły jest zobowiązany znać swoje najbliższe otoczenie. Wchodząc do nowego pomieszczenia lub innej części budynku, powinien wiedzieć:

• gdzie znajdują się najbliższe wyjścia,
• które drogi mogą prowadzić poza strefę zagrożenia,
• gdzie można znaleźć bezpieczne pomieszczenie,
• czy drzwi można zamknąć lub zabezpieczyć,
• jak działa system alarmowy i komunikacyjny szkoły.

 

Niebezpieczna substancja chemiczna 

 

 

Niebezpieczna substancja chemiczna może pojawić się w szkole w wyniku awarii technicznej, rozszczelnienia instalacji, wypadku w pobliżu budynku lub celowego działania. Zagrożenie mogą sygnalizować między innymi nietypowy zapach, dym, opary, podrażnienie oczu lub dróg oddechowych albo nagłe złe samopoczucie większej liczby osób.

 

Jeśli jesteś nauczycielem lub pracownikiem szkoły

Po zauważeniu podejrzanej substancji lub wystąpieniu objawów mogących wskazywać na skażenie należy przede wszystkim zadbać o bezpieczeństwo uczniów i własne:

• nie podejmować działań wymagających kontaktu z nieznaną substancją,
• nie narażać siebie ani innych na kontakt z potencjalnie niebezpiecznym materiałem,
• niezwłocznie poinformować dyrektora lub osobę odpowiedzialną w szkole za bezpieczeństwo,
• postępować zgodnie z obowiązującą w szkole procedurą,
• zapewnić uczniom opiekę i ograniczyć panikę,
• stosować się do poleceń straży pożarnej, Policji lub innych służb ratunkowych.

W zależności od rodzaju zagrożenia konieczne może być opuszczenie budynku albo pozostanie w pomieszczeniach i zabezpieczenie ich przed dostępem substancji z zewnątrz. Decyzję w zakresie potrzeby ewakuacji budynku należy podejmować zgodnie z procedurami szkoły oraz poleceniami odpowiednich służb. Nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie dla każdej sytuacji.

 

Jeśli jesteś uczniem:

• Nie dotykaj i nie zbliżaj się do nieznanej substancji, pojemnika, rozlanej cieczy ani podejrzanego materiału.
• Nie próbuj sprawdzać, co to jest, poprzez dotykanie, czy wąchanie.
• Jeśli pojawią się objawy takie jak duszność, kaszel, pieczenie oczu czy zawroty głowy, natychmiast poinformuj nauczyciela lub innego pracownika szkoły o zauważonym zagrożeniu.
• Wykonuj polecenia nauczycieli i służb ratunkowych,
• W przypadku zarządzenia ewakuacji, bezwzględnie stosuj się do poleceń nauczycieli i służb ratunkowych, w szczególności: nie wracaj po pozostawione rzeczy, nie oddalaj się samodzielnie od grupy. 

 

Jeśli jesteś rodzicem:

Rodzic powinien pamiętać, że w sytuacji zagrożenia chemicznego najważniejsze jest umożliwienie szkole i służbom sprawnego działania. Nie należy samodzielnie przyjeżdżać pod szkołę, jeśli może to utrudnić dojazd służb ratunkowych.

Warto wcześniej porozmawiać z dzieckiem o tym, że w sytuacji kryzysowej powinno:

• słuchać poleceń nauczyciela,
• nie wracać po swoje rzeczy,
• nie dotykać nieznanych substancji,
• nie opuszczać wyznaczonego miejsca bez zgody osoby dorosłej,
• zachować spokój i pomagać młodszym lub potrzebującym, jeśli nie stwarza to zagrożenia dla jego własnego bezpieczeństwa.

Rodzice powinni również znać zasady komunikacji obowiązujące w szkole. W czasie poważnego zdarzenia informacje powinny być przekazywane przede wszystkim przez szkołę i właściwe służby.

 

Alarm bombowy

 

 

Jednym z możliwych zagrożeń zewnętrznych jest pojawienie się informacji o podłożeniu podejrzanego przedmiotu, który zawiera materiał wybuchowy lub inne niebezpieczne urządzenie lub substancję. Takie celowe zgłoszenia mają na celu zakłócenie porządku i spokoju  publicznego, wywołanie paniki oraz paraliż funkcjonowania instytucji. 

Polska jest stosunkowo bezpiecznym krajem na tle Europy i dotychczasowe alarmy bombowe w szkołach i instytucjach publicznych niemal w 100% okazywały się być fałszywymi. Nie oznacza to jednak, że można ignorować anonimowe informacje o zagrożeniu, otrzymane na przykład w formie listu, e-maila czy rozmowy telefonicznej.

 

Jeśli to Ty odbierasz telefon od osoby informującej o podłożeniu bomby:

• rozmawiaj spokojnie: staraj się podtrzymać rozmowę jak najdłużej,
• zadawaj pytania: zapytaj, gdzie dokładnie znajduje się ładunek, kiedy nastąpi wybuch, jak wygląda paczka oraz dlaczego została podłożona,
• rejestruj szczegóły: zwróć uwagę na wiek, płeć, głos dzwoniącego (np. seplenienie, akcent), jego stan emocjonalny oraz odgłosy w tle (np. ruch uliczny, muzyka, głosy innych ludzi),
• nie odkładaj słuchawki: po zakończeniu rozmowy nie odkładaj słuchawki jako pierwszy, połóż ją obok aparatu – ułatwi to Policji namierzenie numeru sprawcy,
• zapisz informacje: natychmiast zanotuj treść rozmowy, dokładną godzinę i zapamiętane szczegóły. 

 

Jeśli jesteś nauczycielem

Po otrzymaniu informacji o podejrzanym przedmiocie nauczyciel, powinien

• niezwłoczne przekazać informacji dyrektorowi szkoły lub innej osobie odpowiedzialnej za bezpieczeństwo,
• odizolować uczniów do podejrzanego przedmiotu,
• nie dotykać go, nie otwierać i nie przenosić,
• zachować spokój i  ograniczyć panikę wśród uczniów,
• wykonywać polecenia dyrektora oraz właściwych służb.

 

Jeśli jesteś uczniem

Jeżeli zauważysz podejrzany przedmiot:

• nie dotykaj go, nie otwieraj i nie przenoś,
• nie próbuj sprawdzać, co znajduje się w środku,
• natychmiast poinformuj nauczyciela, wychowawcę lub innego pracownika szkoły,
• zachowaj spokój i stosuj się do poleceń nauczycieli oraz służb.

Pamiętaj, że zgłoszenie podejrzanej sytuacji jest przejawem odpowiedzialności i troski o bezpieczeństwo innych.

 

Dlaczego nie wolno dotykać podejrzanego przedmiotu?

Próba otwierania, przenoszenia lub sprawdzania zawartości może stworzyć zagrożenie dla osoby, która podejmuje takie działania oraz dla osób znajdujących się w pobliżu. Z tego względu wszelkie czynności związane z oceną i zabezpieczeniem podejrzanego przedmiotu wykonują wyłącznie odpowiednio przeszkolone służby.

 

Postępowanie w przypadku wtargnięcia uzbrojonego napastnika (tzw. aktywnego strzelca)

Wtargnięcie do szkoły osoby z niebezpiecznym narzędziem lub bronią jest sytuacją skrajnie niebezpieczną i wymaga natychmiastowej reakcji. W takich okolicznościach priorytetem jest ochrona życia i zdrowia oraz szybkie powiadomienie służb. 

 

Kim jest „aktywny strzelec"?

 

 

Aktywnym strzelcem określa się osobę, która przy użyciu broni palnej lub innego niebezpiecznego narzędzia atakuje ludzi w miejscu, w którym przebywa wiele osób, usiłując je zranić lub nawet zabić. Napastnik zazwyczaj wybiera ofiary losowo. Najczęściej takie ataki mają miejsce na terenie USA, jednak również w krajach europejskich dochodzi do ataków uzbrojonych napastników.

 

 

Polska na tle krajów Zachodniej Europy (Niemiec, Francji, Holandii, Wielkiej Brytanii) wydaje się znacznie bezpieczniejsza. Nie oznacza to, że nie powinniśmy znać procedur postępowania na wypadek pojawienia się takiego zagrożenia, zwłaszcza, iż są one zupełnie inne, niż dobrze nam znane procedury postępowania w przypadku alarmów pożarowego i bombowego, gdzie najważniejsza jest natychmiastowa ewakuacja.

 

 

W przypadku pojawienia się w szkole agresywnej osoby z bronią lub innym niebezpiecznym narzędziem, trzeba zakładać, że zagrożenie samo nie ustąpi ani że służby pojawią się natychmiast. 

Ponieważ pierwsze minuty mają kluczowe znaczenie dlatego pracownicy szkoły i uczniowie powinni znać podstawowe zasady reagowania i postępować według nich mimo stresu. 

W państwach dotkniętych tego typu zjawiskami wypracowano specjalną procedurę postępowania wg. której należy się zachowywać w trakcie ataku “aktywnego strzelca”. Jest ona uniwersalna i sprowadza się do postępowania według trzech zasad: 

UCIEKAJ - jeśli możesz bezpiecznie opuścić strefę zagrożenia 

UKRYJ SIĘ - jeśli ucieczka jest niemożliwa lub niebezpieczna  

WALCZ - jeśli to jedyna metoda obrony

 

UCIEKAJ, UKRYJ SIĘ, WALCZ 

 

 

UCIEKAJ — jeśli możesz bezpiecznie opuścić strefę zagrożenia 

 

 

Jeżeli droga ewakuacji nie prowadzi w kierunku zagrożenia i można z niej bezpiecznie skorzystać, ucieczka (ewakuacja) powinna być zawsze pierwszym wyborem.

 

 

Należy:

• jak najszybciej oddalić się od miejsca zagrożenia,
• korzystać z dostępnej bezpiecznej drogi wyjścia,
• pozostawić plecaki i inne przedmioty, których zabieranie opóźnia ucieczkę,
• udzielając pomocy innym osobom znajdującym się w strefie zagrożenia, zadbaj  najpierw o własne bezpieczeństwo i nie narażaj się bezpośrednio na kontakt z napastnikiem.

Po opuszczeniu zagrożonego obszaru należy oddalić się w bezpieczne miejsce i stosować do poleceń służb.

Jeżeli na drodze napotkasz funkcjonariuszy Policji:

• zachowaj spokój,
• trzymaj ręce w widocznym miejscu,
• nie wykonuj gwałtownych ruchów,
• stosuj się do poleceń funkcjonariuszy,
• nie podchodź do nich bez wyraźnego polecenia.

 

UKRYJ SIĘ — jeśli ucieczka nie jest bezpieczna

 

 

Jeżeli bezpieczna ewakuacja z obszaru zagrożenia nie jest możliwa należy znaleźć bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć.

Najlepiej wybrać pomieszczenie:

• z drzwiami, które można zamknąć od wewnątrz,
• możliwie oddalone od źródła zagrożenia,
• z ograniczoną liczbą okien i innych otworów,
• zapewniające możliwość ukrycia się poza polem widzenia napastnika.

Po wejściu do pomieszczenia, jeżeli jest to możliwe:

• zamknij drzwi,
• zabezpiecz je przed otwarciem, barykadując się od środka wykorzystaj dostępne przedmioty takie jak stoły, krzesła, szafy itd.,
• wyłącz światło,
• wycisz telefony i inne urządzenia,
• zachowaj ciszę,
• odsuń się od drzwi i okien,
• nie otwieraj drzwi, nie  wpuszczaj nikogo, nie opuszczają schronienia bez wyraźnego potwierdzenia ze strony służb.

Należy przewidywać, że osoby z personelu szkoły (np. dyrektor),  mogą zostać sterroryzowane przez napastnika i zmuszone pod presją użycia siły do wydawania poleceń wbrew swojej woli. Dlatego podejmując decyzję o dalszym postępowaniu należy opierać się TYLKO I WYŁĄCZNIE  na informacjach i komunikatach służb, w szczególności Policji.

 

 

BROŃ SIĘ  — w ostateczności 

 

 

Jeżeli nie można bezpiecznie uciec ani ukryć się, a napastnik bezpośrednio zagraża życiu osób znajdujących się w pomieszczeniu, fizyczna obrona staje się koniecznością.

W takim przypadku osoby dorosłe mogą rozważyć podjęcie zdecydowanego działania mającego na celu przerwanie ataku i stworzenie możliwości ucieczki.

Może to obejmować:

• wspólne, zdecydowane działanie kilku osób,
• wykorzystanie dostępnych przedmiotów w celu odwrócenia uwagi lub powstrzymania napastnika,
• działanie mające na celu umożliwienie ucieczki i ochronę życia.

Konfrontacja z napastnikiem jest rozwiązaniem ostatecznym i nie powinna być traktowana jako obowiązek pracownika szkoły.

Celem nie jest „pokonanie” napastnika, lecz zwiększenie szans na przeżycie w sytuacji, w której nie ma już bezpiecznej drogi ucieczki ani możliwości ukrycia się.

 

Powiadomienie służb — numer 112

 

 

Jeśli istnieje możliwość bez narażania siebie i innych, należy jak najszybciej powiadomić służby ratunkowe. Podczas zgłoszenia należy przekazać:

• dokładny adres szkoły,
• możliwie dokładną lokalizację zagrożenia,
• informację, co się wydarzyło,
• opis napastnika, jeśli jest znany i można go bezpiecznie przekazać,
• informację o możliwej liczbie osób zagrożonych,
• informacje o rannych, jeżeli są znane.

 

Czego nie robić?

W sytuacji zagrożenia nie należy:

• filmować zdarzenia dla mediów społecznościowych i publikować je,
• publikować informacji mogących ujawnić położenie osób ukrywających się,
• rozpowszechniać niesprawdzonych informacji.

 

 

Bezpieczeństwo szkoły nie polega na przewidywaniu każdego możliwego scenariusza. Polega na przygotowaniu ludzi i organizacji do podejmowania właściwych decyzji w sytuacji, której nie da się dokładnie przewidzieć. Najważniejsze to wcześniejsze przygotowanie: jasne procedury, przeszkolony personel, sprawna komunikacja, znajomość budynku i regularna współpraca ze służbami. Bezpieczna szkoła to nie tylko monitoring, zamknięte drzwi czy procedury. To także ludzie, którzy wiedzą, jak reagować i potrafią współpracować. Ważne jest, aby wszyscy członkowie społeczności szkolnej rozumieli, że bezpieczeństwo jest wspólną wartością. W sytuacji zagrożenia liczą się przede wszystkim spokój, odpowiedzialność, szybkie przekazanie informacji i współpraca z osobami, które są przygotowane do reagowania kryzysowego.