Burza – bądź bezpieczny!

Jednym z najniebezpieczniejszych zagrożeń w czasie okresu wiosennego i letniego są burze. Powstają one na skutek styku dwóch różnych mas powietrza – ciepłego i zimnego. Przybierają różne formy, od pojedynczych słabych burz, poprzez silne układy burzowe, aż po skrajnie niebezpieczne superkomórki burzowe.

Burza jest wyjątkowym zjawiskiem atmosferycznym, które niesie ze sobą różne rodzaje zagrożeń:

• wyładowania atmosferyczne – czyli popularne „pioruny”,
• silny wiatr prostoliniowy,
• intensywne/nawalne opady deszczu,
• grad.

Nie wychodź z domu, odłącz sprzęt elektroniczny, nie stój pod drzewami, unikaj otwartych przestrzeni – to tylko część z rad dotyczących bezpiecznego zachowania w czasie burz. To śmiertelne zagrożenie jest często bagatelizowane. Zapamiętanie kilku prostych zasad może ocalić życie.

Jeśli podczas burzy przebywamy w domu, należy:

• zamknąć okna i drzwi,
• usunąć z parapetów zewnętrznych oraz balkonów, ale również i przydomowych ogródków i trawników, niezabezpieczone przedmioty, które może porwać wiatr,
• unikać używania sprzętów elektrycznych zasilanych z sieci (suszarki do włosów, miksery itp.), ponieważ korzystanie z tych urządzeń, w przypadku uderzenia pioruna w naziemną sieć elektroenergetyczną, grozi porażeniem impulsem rozchodzącym się w przewodach instalacji elektrycznej,
• odłączyć od sieci elektroniczny sprzęt domowy (sprzęt RTV, komputery) – to uchroni go przed uszkodzeniem w przypadku tzw. przepięcia, będącego skutkiem uderzenia pioruna w infrastrukturę elektroenergetyczną,
• przygotować latarkę z bateriami, na wypadek przerw w dostawie prądu,
• jeżeli widzisz iskrzenie domowej instalacji elektrycznej, popalone przewody lub czujesz swąd – wyłącz w domu elektryczność oraz gaz i natychmiast wezwij odpowiednie służby techniczne.

Jeżeli burza zastanie nas poza domem należy:

• jak najszybciej znaleźć bezpieczne schronienie,
• unikać przebywania pod drzewami,
• unikać przebywania na otwartej przestrzeni,
• jeżeli znaleźliśmy się na otwartej przestrzeni – znaleźć, o ile to możliwe, obniżenie terenu (starajmy się nie być najwyższym punktem) i kucnąć (nie siadać i nie kłaść się) ze złączonymi i podciągniętymi pod siebie nogami. Nogi powinny być złączone, ponieważ w przypadku uderzenia pioruna, na skutek powstania różnicy napięć (tzw. napięcia krokowego) może dojść do przepływu prądu między stopami,
• jeżeli pływamy w wodzie lub znajdujemy się na wodzie w łodzi/desce windsurfingowej/desce SUP jak najszybciej wyjść na brzeg i oddalić się od wody, będącej doskonałym przewodnikiem elektrycznym, która w czasie burzy jest ekstremalnie niebezpieczna,
• unikać dotykania przedmiotów zrobionych z metalu oraz przebywania w ich pobliżu – przedmioty metalowe mogą „przyciągać” pioruny,
• pozostać w samochodzie (jeżeli jesteśmy akurat w podróży) – samochód stanowi dobrą ochronę przed uderzeniem pioruna, ale nie wolno parkować samochodu pod drzewami!
• natychmiast przykucnąć, jeżeli czujemy ładunki elektryczne w powietrzu, a włosy „stają nam dęba”,
• osoby przebywające w grupie na otwartej przestrzeni powinny się rozproszyć na odległość kilkudziesięciu metrów, aby w przypadku uderzenia pioruna część grupy mogła udzielić pomocy porażonym,
• jeżeli widzisz zwisające przewody elektryczne, nie zbliżaj się i natychmiast powiadom odpowiednie służb.

W przypadku porażenia piorunem należy:

• zbadać stan ogólny poszkodowanego,
• sprawdzić, czy oddycha i czy tętno jest wyczuwalne,
• jeżeli u osoby porażonej piorunem doszło do zatrzymania oddechu, to jak najszybciej rozpocząć sztuczne oddychanie, natomiast jeżeli tętno nie jest wyczuwalne niezbędne jest rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo – oddechowej, czyli zewnętrznego masażu serca,
• w przypadku złamań należy unieruchomić uszkodzoną kończynę,
• jeżeli na ciele są ślady oparzenia, to należy – o ile to możliwe – chłodzić je zimną wodą z zachowaniem delikatności przez ok. 5 minut, następnie przyłożyć jałową gazą,
• skontaktować się z Pogotowiem Ratunkowym lub innymi dostępnymi służbami medycznymi.

Jak daleko jest od nas burza?

Istnieje prosty sposób, aby to obliczyć!

Im dłuższa jest przerwa między błyskawicą a grzmotem, tym dalej jesteśmy od burzy. 

Jeżeli chcemy ustalić, jaka odległość dzieli nas od pioruna, musimy wytężyć wzrok oraz słuch.

Póki nie słyszymy grzmotów, lecz tylko widzimy błyskawice, można przyjąć, że burza jest od nas oddalona o ok. 70 km. Jeśli usłyszymy burzę - a odgłos grzmotów niesie się na odległość około 15-25 kilometrów - oznacza to, że front burzy znajduje się w zasięgu uderzenia i należy bezzwłocznie schronić się.

Jeśli czas pomiędzy błyskawicą a grzmotem się skraca, oznacza to, że burza zmierza w naszym kierunku. Jeżeli odstęp między tymi zjawiskami się wydłuża, burza się oddala.

A teraz już dokładniej i matematycznie.

Otóż, kiedy policzymy sekundy, między błyskiem a grzmotem możemy oszacować precyzyjniej odległość. Należy liczbę sekund (między błyskiem a grzmotem) podzielić przez trzy i otrzymamy odległość burzy od miejsca naszego pobytu, wyrażoną w kilometrach. Poniżej kilka przykładów

Możemy przyjąć, że jeśli grzmot nastąpi:

• po 1 sekundzie od błysku pioruna – burza jest w odległości około 340 m
• po 2 sekundach od błysku pioruna – burza jest w odległości około 680 m
• po 5 sekundach od błysku pioruna – burza jest w odległości około 1,7 km
• po 10 sekundach od błysku pioruna – burza jest w odległości około 3,4 km,
• po 15 sekundach od błysku pioruna – burza jest w odległości około 5 km.

BLITZORTUNG i WINDY – czyli gdzie jest burza?

Jedną z najpopularniejszych stron internetowych do śledzenia i to na obszarze całego świata aktualnej aury, w tym lokalizacji i przemieszczania się wyładowań atmosferycznych jest strona o nazwie:  Blitzortung.org. Słowo „blitzortung” pochodzi z języka niemieckiego i oznacza dosłownie „lokalizację błyskawic” (od blitz – błyskawica i ortung – lokalizacja/namierzanie).

Blitzortung.org to ogólnoświatowa, społecznościowa sieć wyznaczania pozycji wyładowań atmosferycznych w czasie rzeczywistym. 

Innym bardzo popularnym w naszym kraju portalem, także o zasięgu ogólnoświatowym, do obserwowania zmian pogodowych, zwłaszcza burz i opadów, jest strona o nazwie: www.windy.com.

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa przygotowało dedykowany poradnik „Burza – bądź bezpieczny” (dostępny w załączniku pod tekstem i na stronie internetowej Rządowe Centrum Bezpieczeństwa - Portal Gov.pl), w którym znajdziemy wiele ważnych informacji, które pomogą nam zabezpieczyć się przed burzowym zagrożeniem. 

Zachęcamy również do obejrzenia krótkiego filmiku, przygotowanego przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, z poradami pod tytułem „Burza - jak się przygotować?"  dostępnego w serwisie YouTube.