Długotrwały brak prądu (blackout)

Nagłe i niekontrolowane wyłączenie dostaw energii elektrycznej na dużym obszarze kraju trwające od kilku godzin do kilku dni nazywane blackoutem (ang. zaćmienie), może przydarzyć w każdej chwili. To moment, kiedy gaśnie światło, topnieje zamrażarka, a w sklepie nie działa ani kasa, ani terminal. Na stacji paliw nie działają pompy, a wkrótce przestanie również działać sieć wodno-kanalizacyjna lub gazowa. Stracisz wówczas dostęp do wody, ogrzewania, internetu i telefonu oraz możliwość płacenia kartą, nie kupisz również paliwa do samochodu. Tego typu awarie mogą dotknąć pojedyncze dzielnice, całe miasta, a czasem nawet kraje. Główny problem polega na tym, że nowoczesne społeczeństwo jest całkowicie uzależnione od prądu.

Jak pokazuje historia wcale nie jest to odrealniona wizja.

2025 – blackout w Hiszpanii, Portugalii, Andorze i części Francji
2012 – blackout w Indiach, ok. 650 mln mieszkańców bez prądu
2008 – blackout w Polsce, Szczecin bez prądu
2003 – blackout we Włoszech dotknął niemal cały Półwysep Apeniński
2003 – blackout w USA (55 milionów osób bez prądu).

Powodów wystąpienia dłuższych awarii sieci energetycznej i braku prądu może być wiele. Mogą one wynikać przede wszystkim z:

• uszkodzeń infrastruktury i urządzeń energetycznych, do których doszło w wyniku niekorzystnych zjawisk pogodowych (burze, wichury, powodzie),
• zamierzonych działań człowieka, zwłaszcza o charakterze terrorystycznym (cyberatak i/lub fizyczne zniszczenia urządzeń energetycznych),
• pośredniego wpływu postępujących zmian klimatycznych, które przyczyniają się do zwiększania zapotrzebowania na prąd i przeciążania sieci energetycznych, z braku dostosowania infrastruktury do rosnących potrzeb oraz zmieniającej się struktury źródeł energii, przy niskiej dywersyfikacji źródeł energii, w tym wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii,
• wzmożonej aktywności Słońca i burz magnetycznych.

Podczas burzy geomagnetycznej pole magnetyczne Ziemi na krótko się zmienia. Te zmiany mogą powodować pojawienie się prądów elektrycznych w bardzo długich przewodach, takich jak linie wysokiego napięcia. Bardzo silna burza geomagnetyczna może przeciążyć urządzenia w sieci energetycznej, zwłaszcza duże transformatory. 

Jak przygotować się na dłuższą przerwę w dostawie prądu?

1. przygotuj alternatywne źródła:
   
   – światła (latarki z zapasem baterii, świece),
   – ogrzewania (piecyk gazowy lub olejowy, kominek),
   – telekomunikacji (odbiornik radiowy na baterie, krótkofalówki, CB radio);
   
   
2. rozważ zakup agregatu prądotwórczego, wraz z zapasem paliwa,
3. miej zawsze naładowany powerbank,
4. przygotuj zapasy żywności gotowej do spożycia (np. konserwy, suchary, batony) i wody,
   
   Aby obliczyć awaryjny zapas wody pitnej, przyjmij bezpieczną normę 5 litrów na osobę dziennie (2 litry do picia, 2 litr do przygotowania posiłków, 1 litr na podstawową higienę). Pomnóż tę wartość przez liczbę domowników oraz planowaną liczbę dni (w przypadku długotrwałej przerwy w dostawie prądu, przyjmij min. 3 dni). W przypadku upałów, ciąży czy chorób zwiększ tę ilość o dodatkowe 2 litry dziennie na osobę, dodaj kolejne 2 litry wody na każde zwierzę domowe. Dla 4 osobowej rodziny z jednym zwierzęciem trzydniowy zapas wody to 66 litrów. 
   
   
5. miej zapas gotówki w różnych nominałach,
6. ogranicz otwieranie lodówki i zamrażarki – dłużej utrzymają niską temperaturę,
7. odłącz wszystkie urządzenia elektryczne od zasilania, aby chronić je przed przepięciem podczas powrotu prądu,
8. miej wydrukowane numery alarmowe i kontakty do rodziny,
9. ustal punkt spotkania rodziny na wypadek braku łączności,
10. przygotuj apteczkę + zapas leków przyjmowanych na stałe,
11. miej zatankowany samochód i zapas paliwa.

Kiedy zacząć przygotowania?

Długotrwałe przerwy w dostawie prądu ciężko jest przewidzieć z wyprzedzeniem jednakże ryzyko ich wystąpienia wzrasta w następujących sytuacjach:

• silne wichury, oblodzenie, burze i gwałtowne zjawiska pogodowe,
• duże awarie infrastruktury w kraju lub u sąsiadów,
• okresy ekstremalnych mrozów lub upałów (szczytowe zużycie energii),
• sytuacje geopolityczne, napięcia militarne lub zagrożenie sabotażem infrastruktury.

Jak przetrwać blackout?

1. zachowaj spokój – panika pogarsza sytuację,
2. sprawdź, jak rozległa jest awaria (np. przez radio),
3. ogranicz korzystanie z telefonu – oszczędzaj baterię, wyłącz WI-FI, pakiet danych, uruchom tryb energooszczędny,
4. nie otwieraj lodówki i zamrażarki bez potrzeby (utrzyma zimno kilka–kilkanaście godzin),
5. oszczędzaj wodę – napełnij umywalki, prysznic/wannę wodą do użytku zewnętrznego zaraz po zauważeniu blackoutu,
6. nie używaj kuchenki gazowej ani węglowej do ogrzewania pomieszczeń (zagrożenie tlenkiem węgla!),
7. uważaj na otwarte ogień (świece) – ryzyko pożaru,
8. zadbaj o sąsiadów, zwłaszcza starszych i samotnych,
9. nie dzwoń na numery alarmowe bez rzeczywistej potrzeby.

Czego absolutnie nie robić:

• nie używaj agregatu prądotwórczego w pomieszczeniu lub garażu (tlenek węgla!),
• nie wykorzystuj telefonu na niepotrzebne rzeczy,
• nie korzystaj z samochodu bez wyraźnej potrzeby.

Co zrobić gdy dojdzie do awarii elektrycznej zimą – jak utrzymać ciepło:

• wybierz jeden pokój w domu (najlepiej słoneczny) - taki, w którym może mieszkać cała rodzina,
• ubierz się wielowarstwowo w ubrania dłużej zatrzymujące ciepło,
• używając zastępczych źródeł ogrzewania zachowaj ostrożność, nie pozostawiaj ich bez nadzoru.

Pamiętaj!

Zachowaj spokój, nie wpadaj w panikę.

Postępuj zgodnie z poleceniami służb, stosuj się do przekazywanych komunikatów.

Jeżeli Twoje życie i zdrowie nie jest w żaden sposób zagrożone, nie dzwoń na numery alarmowe, żeby dowiedzieć się dlaczego nie ma prądu! W ten sposób blokujesz numery alarmowe, które służą wyłącznie przekazywaniu informacji o zagrożeniu życia, zdrowia i mienia.

Opieraj swoją wiedzę na oficjalnych komunikatach przekazywanych przez administrację rządową i samorządową oraz wyspecjalizowane służby (straż pożarna, Policja, IMGW)