Nagłe i niekontrolowane wyłączenie dostaw energii elektrycznej na dużym obszarze kraju trwające od kilku godzin do kilku dni nazywane blackoutem (ang. zaćmienie), może przydarzyć w każdej chwili. To moment, kiedy gaśnie światło, topnieje zamrażarka, a w sklepie nie działa ani kasa, ani terminal. Na stacji paliw nie działają pompy, a wkrótce przestanie również działać sieć wodno-kanalizacyjna lub gazowa. Stracisz wówczas dostęp do wody, ogrzewania, internetu i telefonu oraz możliwość płacenia kartą, nie kupisz również paliwa do samochodu. Tego typu awarie mogą dotknąć pojedyncze dzielnice, całe miasta, a czasem nawet kraje. Główny problem polega na tym, że nowoczesne społeczeństwo jest całkowicie uzależnione od prądu.
Jak pokazuje historia wcale nie jest to odrealniona wizja.
2025 – blackout w Hiszpanii, Portugalii, Andorze i części Francji
2012 – blackout w Indiach, ok. 650 mln mieszkańców bez prądu
2008 – blackout w Polsce, Szczecin bez prądu
2003 – blackout we Włoszech dotknął niemal cały Półwysep Apeniński
2003 – blackout w USA (55 milionów osób bez prądu).
Powodów wystąpienia dłuższych awarii sieci energetycznej i braku prądu może być wiele. Mogą one wynikać przede wszystkim z:
- uszkodzeń infrastruktury i urządzeń energetycznych, do których doszło w wyniku niekorzystnych zjawisk pogodowych (burze, wichury, powodzie),
- zamierzonych działań człowieka, zwłaszcza o charakterze terrorystycznym (cyberatak i/lub fizyczne zniszczenia urządzeń energetycznych),
- pośredniego wpływu postępujących zmian klimatycznych, które przyczyniają się do zwiększania zapotrzebowania na prąd i przeciążania sieci energetycznych, z braku dostosowania infrastruktury do rosnących potrzeb oraz zmieniającej się struktury źródeł energii, przy niskiej dywersyfikacji źródeł energii, w tym wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii,
- wzmożonej aktywności Słońca i burz magnetycznych.
Podczas burzy geomagnetycznej pole magnetyczne Ziemi na krótko się zmienia. Te zmiany mogą powodować pojawienie się prądów elektrycznych w bardzo długich przewodach, takich jak linie wysokiego napięcia. Bardzo silna burza geomagnetyczna może przeciążyć urządzenia w sieci energetycznej, zwłaszcza duże transformatory.
Jak przygotować się na dłuższą przerwę w dostawie prądu?
- przygotuj alternatywne źródła:
– światła (latarki z zapasem baterii, świece),
– ogrzewania (piecyk gazowy lub olejowy, kominek),
– telekomunikacji (odbiornik radiowy na baterie, krótkofalówki, CB radio);
- rozważ zakup agregatu prądotwórczego, wraz z zapasem paliwa,
- miej zawsze naładowany powerbank,
- przygotuj zapasy żywności gotowej do spożycia (np. konserwy, suchary, batony) i wody,
Aby obliczyć awaryjny zapas wody pitnej, przyjmij bezpieczną normę 5 litrów na osobę dziennie (2 litry do picia, 2 litr do przygotowania posiłków, 1 litr na podstawową higienę). Pomnóż tę wartość przez liczbę domowników oraz planowaną liczbę dni (w przypadku długotrwałej przerwy w dostawie prądu, przyjmij min. 3 dni). W przypadku upałów, ciąży czy chorób zwiększ tę ilość o dodatkowe 2 litry dziennie na osobę, dodaj kolejne 2 litry wody na każde zwierzę domowe. Dla 4 osobowej rodziny z jednym zwierzęciem trzydniowy zapas wody to 66 litrów.
- miej zapas gotówki w różnych nominałach,
- ogranicz otwieranie lodówki i zamrażarki – dłużej utrzymają niską temperaturę,
- odłącz wszystkie urządzenia elektryczne od zasilania, aby chronić je przed przepięciem podczas powrotu prądu,
- miej wydrukowane numery alarmowe i kontakty do rodziny,
- ustal punkt spotkania rodziny na wypadek braku łączności,
- przygotuj apteczkę + zapas leków przyjmowanych na stałe,
- miej zatankowany samochód i zapas paliwa.
Kiedy zacząć przygotowania?
Długotrwałe przerwy w dostawie prądu ciężko jest przewidzieć z wyprzedzeniem jednakże ryzyko ich wystąpienia wzrasta w następujących sytuacjach:
- silne wichury, oblodzenie, burze i gwałtowne zjawiska pogodowe,
- duże awarie infrastruktury w kraju lub u sąsiadów,
- okresy ekstremalnych mrozów lub upałów (szczytowe zużycie energii),
- sytuacje geopolityczne, napięcia militarne lub zagrożenie sabotażem infrastruktury.
Jak przetrwać blackout?
- zachowaj spokój – panika pogarsza sytuację,
- sprawdź, jak rozległa jest awaria (np. przez radio),
- ogranicz korzystanie z telefonu – oszczędzaj baterię, wyłącz WI-FI, pakiet danych, uruchom tryb energooszczędny,
- nie otwieraj lodówki i zamrażarki bez potrzeby (utrzyma zimno kilka–kilkanaście godzin),
- oszczędzaj wodę – napełnij umywalki, prysznic/wannę wodą do użytku zewnętrznego zaraz po zauważeniu blackoutu,
- nie używaj kuchenki gazowej ani węglowej do ogrzewania pomieszczeń (zagrożenie tlenkiem węgla!),
- uważaj na otwarte ogień (świece) – ryzyko pożaru,
- zadbaj o sąsiadów, zwłaszcza starszych i samotnych,
- nie dzwoń na numery alarmowe bez rzeczywistej potrzeby.
Czego absolutnie nie robić:
- nie używaj agregatu prądotwórczego w pomieszczeniu lub garażu (tlenek węgla!),
- nie wykorzystuj telefonu na niepotrzebne rzeczy,
- nie korzystaj z samochodu bez wyraźnej potrzeby.
Co zrobić gdy dojdzie do awarii elektrycznej zimą – jak utrzymać ciepło:
- wybierz jeden pokój w domu (najlepiej słoneczny) - taki, w którym może mieszkać cała rodzina,
- ubierz się wielowarstwowo w ubrania dłużej zatrzymujące ciepło,
- używając zastępczych źródeł ogrzewania zachowaj ostrożność, nie pozostawiaj ich bez nadzoru.
Pamiętaj!
Zachowaj spokój, nie wpadaj w panikę.
Postępuj zgodnie z poleceniami służb, stosuj się do przekazywanych komunikatów.
Jeżeli Twoje życie i zdrowie nie jest w żaden sposób zagrożone, nie dzwoń na numery alarmowe, żeby dowiedzieć się dlaczego nie ma prądu! W ten sposób blokujesz numery alarmowe, które służą wyłącznie przekazywaniu informacji o zagrożeniu życia, zdrowia i mienia.
Opieraj swoją wiedzę na oficjalnych komunikatach przekazywanych przez administrację rządową i samorządową oraz wyspecjalizowane służby (straż pożarna, Policja, IMGW)
